Мезокеуекті материалдарды қолдану арқылы ароматты көмірсутектерді гидрлеу процесіне дибензотиофеннің әсері

Авторлар

DOI:

10.15328/cb2026_121

Кілт сөздер:

mesopores, aluminosilicates, Si/Al, aromatic compounds, catalyst

Аңдатпа

Бұл жұмыста мезокеуекті Al-HMS алюмосиликаттарына негізделген бифункционалды катализаторлардың қатысуымен ароматты көмірсутектердің гидрленуіне дибензотиофеннің әсері зерттеледі. Әртүрлі 10-нан 70-ке дейінгі әртүрлі Si/Al қатынасы бар мезокеуекті алюмосиликат материалдары синтезделіп, Ni-Mo-Al-HMS-H-бентонит катализаторлары үшін тасымалдағыш ретінде пайдаланылды. Алынған материалдардың физика-химиялық қасиеттері ICP-OES, төмен температуралы азот физикалық адсорбциясы, рентген дифракциясы, FTIR спектроскопиясы және адсорбцияланған пиридиннің FTIR спектроскопиясы арқылы сипатталды.  Каталитикалық белсенділік 2-метилнафталин мен н-гексадеканның модельді қоспасының 220-300°C температура диапазонында 6 МПа H2 қысымында гидрлеу реакциясында бағаланды. Бренстед және Льюис қышқыл орталықтарының оңтайлы мөлшеріне байланысты Si/Al қатынасы 10 болатын катализатор мақсатты өнім, 2-метилдекалин үшін жоғары конверсия мен селективтілікті қамтамасыз ететіні анықталды. Дибензотиофенді қосу катализатордың активті орталықтарының күкіртпен улануына байланысты конверсия мен селективтілікті төмендететіні, сондай-ақ оңтайлы процесс температурасын 240-тан 260°C-қа дейін өзгертетіні көрсетілді. Бұл нәтижелер мезокеуекті алюмосиликаттардың қышқылдық қасиеттерінің ароматты қосылыстарды гидрлеу және гидротазартудағы маңызды рөлін растайды.

Автор өмірбаяндары

  • А.К. Абдрасилова, Жану проблемалары институты, Kazakh-British Technical University

    PhD, Жану проблемалары институтының Жетекші ғылыми қызметкері, Қазақстан-Британ техникалық университетінің Ассистент профессоры

  • Г.К. Василина, Алматы технологиялық университеті

    х.ғ.к., доцент, Рейтингтер мен аналитика бөлімінің басшысы

  • К.М. Абдильдина, Al-Farabi Kazakh National University

    PhD, оқытушы

  • Т.С. Абильдин, Al-Farabi Kazakh National University

    х.ғ.д., бас ғылыми қызметкер

Әдебиеттер тізімі

1. Yun G, Guan Q, Li W (2017) RSC Adv 7:8677–8687. https://doi.org/10.1039/C7RA00250E

2. Medina Cervantes JA, Díaz de León JN, Fuentes Moyado S, Alonso-Núñez G (2023) Molecular Catalysis 547:113399. https://doi.org/10.1016/J.MCAT.2023.113399

3. Zhao Y, Shen B, Zhang W, Tian R, Zhang Z, Gao J (2008) Fuel 87:2343–2346. https://doi.org/10.1016/J.FUEL.2007.10.022

4. Anastas P, Nolasco M, Kerton F, Kirchhoff M, Licence P, Pradeep T, et al. (2021) ACS Sustain Chem Eng 9:8015–8017. https://doi.org/10.1021/ACSSUSCHEMENG.1C03762

5. Zhang M, Chen Y, Wang L, Zhang Q, Tsang CW, Liang C (2016) Ind Eng Chem Res 55:6069–6078. https://doi.org/10.1021/ACS.IECR.6B01163

6. Pérez-Ramírez J, Christensen CH, Egeblad K, Christensen CH, Groen JC (2008) Chem Soc Rev 37:2530–2542. https://doi.org/10.1039/B809030K

7. Srivastava R, Choi M, Ryoo R (2006) Chemical Communications 4489–4491. https://doi.org/10.1039/B612116K

8. Loricera C V., Castaño P, Infantes-Molina A, Hita I, Gutiérrez A, Arandes JM, et al. (2012) Green Chemistry 14:2759–2770. https://doi.org/10.1039/C2GC35901D

9. Palos R, Gutiérrez A, Arandes JM, Bilbao J (2018) Fuel 216:142–152. https://doi.org/10.1016/J.FUEL.2017.11.148

10. Zepeda TA, Navarro RM, Huirache-Acuña R, Vazquez-Salas PJ, Alonso-Núñez G, Sánchez-López P, et al. (2021) Fuel Processing Technology 211:106599. https://doi.org/10.1016/J.FUPROC.2020.106599

11. Vassilina G, Umbetkaliyeva K, Abdrassilova A, Vassilina T, Zakirov Z (2022) Open Chem 20:225–236. https://doi.org/10.1515/CHEM-2022-0134

12. Mokaya R, Jones W (1998) Chemical Communications 1839–1840. https://doi.org/10.1039/A804805C

13. Alvarado Perea L, Wolff T, Veit P, Hilfert L, Edelmann FT, Hamel C, et al. (2013) J Catal 305:154–168. https://doi.org/10.1016/J.JCAT.2013.05.007

14. Huo C, Ouyang J, Yang H (2014) Scientific Reports 2014 4:1 4:1–9. https://doi.org/10.1038/srep03682

15. Huirache-Acuña R, Zepeda TA, Vázquez PJ, Rivera-Muñoz EM, Maya-Yescas R, Pawelec B, et al. (2021) Inorganica Chim Acta 524:120450. https://doi.org/10.1016/J.ICA.2021.120450

16. Abdullah N, Ainirazali N, Ellapan H (2021) Int J Hydrogen Energy 46:24806–24813. https://doi.org/10.1016/J.IJHYDENE.2020.07.060

17. Richardson JT, Scates R, Twigg M V. (2003) Appl Catal A Gen 246:137–150. https://doi.org/10.1016/S0926-860X(02)00669-5

18. Ouchabi M, Baalala M, Elaissi A, Louilidi I, Boukhlifi F, Bensitel M (2021) J Chem 9:487–498.

19. Lu X, Guo H, Chen J, Wang D, Lee AF, Gu X (2022) ChemSusChem 15:e202200099. https://doi.org/10.1002/CSSC.202200099

20. Abdel-Aty AAR, Awad MM, Kanoun O, Khalil ASG (2026) Mater Adv 7:1018–1033. https://doi.org/10.1039/D5MA01084E

21. Alonso-Pérez MO, Pawelec B, Zepeda TA, Alonso-Núñez G, Nava R, Navarro RM, et al. (2021) Microporous and Mesoporous Materials 312:110779. https://doi.org/10.1016/J.MICROMESO.2020.110779

22. Teh LP, Triwahyono S, Jalil AA, Mamat CR, Sidik SM, Fatah NAA, et al. (2015) RSC Adv 5:64651–64660. https://doi.org/10.1039/C5RA11661A

23. Cui S, Wang G, Yang Y, Liu B (2018) Fuel 225:10–17. https://doi.org/10.1016/J.FUEL.2018.03.130

24. Salam MA, Arora P, Ojagh H, Cheah YW, Olsson L, Creaser D (2019) Sustain Energy Fuels 4:149–163. https://doi.org/10.1039/C9SE00507B

25. Zecchina A, Bordiga S, Palomino GT, Scarano D, Lamberti C, Salvalaggio M (1999) Journal of Physical Chemistry B 103:3833–3844. https://doi.org/10.1021/JP9842289

26. Betiha MA, Hassan HMA, Al-Sabagh AM, Khder AERS, Ahmed EA (2012) J Mater Chem 22:17551–17559. https://doi.org/10.1039/C2JM32941G

27. Fekri MH, Soleymani S, Mehr MR, Akbari-adergani B (2022) J Non Cryst Solids 591:121512. https://doi.org/10.1016/J.JNONCRYSOL.2022.121512

28. Zhang X, Dong H, Gu Z, Wang G, Zuo Y, Wang Y, et al. (2015) Chemical Engineering Journal 269:94–104. https://doi.org/10.1016/J.CEJ.2015.01.085

29. Pham ST, Nguyen MB, Le GH, Nguyen TD, Pham CD, Le TS, et al. (2021) Chemosphere 129062. https://doi.org/10.1016/J.CHEMOSPHERE.2020.129062

30. Kolobova E, Mäki-Arvela P, Pestryakov A, Pakrieva E, Pascual L, Smeds A, et al. (2019) Catal Letters 149:3432–3446. https://doi.org/10.1007/S10562-019-02917-1

31. Demikhova NR, Rubtsova MI, Kireev GA, Cherednichenko KA, Vinokurov VA, Glotov AP (2023) Chemical Engineering Journal 453:139581. https://doi.org/10.1016/J.CEJ.2022.139581

32. Emeis CA (1993) J Catal 141:347–354. https://doi.org/10.1006/JCAT.1993.1145

Жүктеулер

Жарияланды

2026-06-30

Журналдың саны

Нөмір 119 № 2 (2026): ҚазҰУ Хабаршысы. Химия Сериясы (Дайындық процесінде)

Бөлім

Catalysis and Petrochemistry

Лицензия

Авторлық құқық (c) 2026 A. Abdrassilova, G. Vassilina, K. Abdildina, T. Abildin

Creative Commons лицензиясы

Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Дүние жүзінде.

Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License (CC BY-NC-ND 4.0) that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

Мезокеуекті материалдарды қолдану арқылы ароматты көмірсутектерді гидрлеу процесіне дибензотиофеннің әсері. (2026). ҚазҰУ Хабаршысы. Химия сериясы, 119(2), In Press. https://doi.org/10.15328/cb2026_121

Ұқсас мақалалар

1-10 тен 43

Бұл мақала үшін Кеңейтілген нұсқалар бойынша ұқсас мақалаларды іздеу.