Сулы ерітінділерден ауыр металл иондарын кетіруге арналған магниттік композиттік наносорбенттерді синтездеу және зерттеу
DOI:
https://doi.org/10.15328/cb2026_161Кілт сөздер:
магниттік наносорбенттер, темір оксиді, гумин қышқылдары, композиттік материалдар, құйынды электромагниттік өріс, сорбция, ауыр металдар, суды тазартуАңдатпа
Жұмыста су орталарынан ауыр металдар иондарын жоюға арналған темір оксиді мен гумин қышқылдары (ГҚ) негізіндегі магниттік композиттік наносорбенттерді әзірлеу нәтижелері ұсынылған. Нанокомпозиттер химиялық бірге тұндыру әдісімен синтезделіп, кейін беткі қабаты құйынды электромагниттік өрісте гумин қышқылдарымен модификацияланды. Синтезделген материалдардың фазалық құрамы, құрылымы, морфологиясы және физика-химиялық қасиеттері рентгендік фазалық талдау (XRD), инфрақызыл спектроскопия (FTIR), сканерлеуші электрондық микроскопия (SEM) және магнитометрия әдістерімен зерттелді. Алынған материалдардың сорбциялық қасиеттері модельдік сулы ерітінділерден ауыр металл иондарын алу дәрежесіне негізделген атомдық абсорбциялық спектрометрияны қолдану арқылы бағаланды.Темір оксидінің беткі қабатын гумин қышқылдарымен модификациялау металл иондарымен өзара әрекеттесуді қамтамасыз ететін функционалдық топтары бар беткі қабаттың қалыптасуына ықпал ететіні анықталды. Гумин матрицасының сорбциялық орталықтары мен темір оксидінің магниттік қасиеттерінің үйлесуі сорбентті тазартылатын ортадан сыртқы магнит өрісінің көмегімен тиімді бөлуге мүмкіндік береді. Зерттеудің ғылыми маңыздылығы магниттік композиттердің құрамы мен беткі сипаттамалары және олардың сорбциялық тиімділігі арасындағы өзара байланысты анықтаумен сипатталады. Әзірленген материалдар табиғи және ағынды суларды ауыр металдар иондарынан тазартуға арналған перспективалы сорбенттер ретінде қолданылуы мүмкін.
Әдебиеттер тізімі
1. Fu F, Wang Q (2011) Journal of Environmental Management 92:407-418. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2010.11.011
2. Saleh TA, Mustaqeem M, Khaled M (2022) Environmental Nanotechnology, Monitoring & Management 17:100617. https://doi.org/10.1016/j.enmm.2021.100617
3. Fei Y, Hu YH (2023) Chemosphere 335:139077. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2023.139077
4. Qasem NAA, Mohammed RH, Lawal DU (2021) npj Clean Water 4:36. https://doi.org/10.1038/s41545-021-00127-0
5. Joseph L, Jun BM, Flora JRV, Park CM, Yoon Y (2019) Chemosphere 229:142-159. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2019.04.198
6. Hong J, Xie J, Mirshahghassemi S, Lead J (2020) RSC Advances 10:3266-3276. https://doi.org/10.1039/C9RA10104G
7. Erdem E, Karapınar N, Donat R (2004) Journal of Colloid and Interface Science 280:309–314. https://doi.org/10.1016/j.jcis.2004.08.028
8. Mbuyazi TB, Ajibade PA (2024) Discover Nano 19:158. https://doi.org/10.1186/s11671-024-04102-9
9. Sheraza N, Shah A, Haleem A, Iftikhar FJ (2024) RSC Advances 14:11284-11310. https://doi.org/10.1039/D4RA00976B
10. Keshta BE, Gemeay AH, Sinha DK, Elsharkawy S, Hassan F, Rai N, Arora C (2024) Results in Chemistry 7:101388. https://doi.org/10.1016/j.rechem.2024.101388
11. Kokorin AI, Kulyabko LS, Degtyarev EN, Kovarskii AL, Patsaeva SV, et al. (2018) Russian Journal of Physical Chemistry B 12:172–178. https://doi.org/10.1134/S1990793118010207
12. Abate GY, Alene AN, Habte AT, Addis YA (2021) Journal of Polymers and the Environment 29:967-984. https://doi.org/10.1007/s10924-020-01932-3
13. Pomogailo AD, Kydralieva KA, Zaripova AA, Muratov VS, Dzhardimalieva GI, Pomogailo SI, Golubeva ND, Jorobekova SJ (2011) Macromolecular Symposia 304:18-23. https://doi.org/10.1002/masy.201150603
14. Dzhardimalieva GI, Irzhak VI, Bratskaya SY, Maiorov VY, Privar YO, et al. (2020) Colloid Journal 82:11-17. https://doi.org/10.1134/S1061933X20010032
15. Liu JF, Zhao ZS, Jiang G (2008) Environmental Science & Technology 42:6949-6954. https://doi.org/10.1021/es800924c
16. Zhakina AKh, Arnt OV, Vassilets YeP, Shur VYa, Volegov AS (2020) Russian Journal of Applied Chemistry 93:1366-1371. https://doi.org/10.1134/S1070427220090086
17. Xue S, Xiao Y, Wang G, Fan J, Wan K, He Q, Gao M, Miao Z (2021) Colloids and Surfaces A: Physicochemical and Engineering Aspects 616:126333. https://doi.org/10.1016/j.colsurfa.2021.126333
18. Zhang X, Zhang P, Wu Z, Zhang L, Zeng G, Zhou C (2013) Colloids and Surfaces A: Physicochemical and Engineering Aspects 435:85–90. https://doi.org/10.1016/j.colsurfa.2012.12.056
19. Boguta P, D’Orazio V, Sokołowska Z, Senesi N (2019) Journal of Environmental Management 245:367-374. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2019.05.098
20. Klučáková M (2012) Organic Chemistry International 2012:206025. https://doi.org/10.1155/2012/206025
21. Catrouillet C, Davranche M, Dia A, Bouhnik-Le Coz M, Marsac R, Pourret O, Gruau G (2014) Chemical Geology 372:109-118. https://doi.org/10.1016/j.chemgeo.2014.02.019
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Т.В. Шакиева, У.Н. Джаткамбаева, Б.Т. Досумова, Л.Р. Сасыкова, А.Т. Конысбаев
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Дүние жүзінде.
Авторлар өз жұмыстарының авторлық құқықтарын сақтайды және Creative Commons Attribution License (CC BY-NC-ND 4.0) шарттарымен лицензиялау арқылы журналға осы жұмысты алғаш рет жариялау құқығын береді. Бұл басқа адамдарға жұмыстың авторын көрсете отырып және осы журналдағы бастапқы басылымға сілтеме жасау арқылы таратуға мүмкіндік береді.
