Өнеркәсіптік өндіріс қалдықтары негізінде өндірілетін белсендірілген көмірді алу технологиясы және физика-химиялық сипаттамалары

Авторлар

  • Sergei Nechipurenko Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан; Қазақстан Республикасының Ұлттық инженерлік академиясы, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-7463-1679
  • Dara Amankeldi Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан
  • Adilet Alikulov Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан; Қазақстан Республикасының Ұлттық инженерлік академиясы, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-0380-0612
  • Nazar Zabara Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан; Қазақстан Республикасының Ұлттық инженерлік академиясы, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-1346-7190
  • Bayana Ermukhambetova Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан; Қазақстан Республикасының Ұлттық инженерлік академиясы, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-4950-0367
  • Sergei Efremov Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан; Қазақстан Республикасының Ұлттық инженерлік академиясы, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-3542-4140
  • Grigoriy Mun Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы қ., Қазақстан; Қазақстан Республикасының Ұлттық инженерлік академиясы, Алматы қ., Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-4984-7937

DOI:

https://doi.org/10.15328/cb1421

Кілттік сөздер:

көміртекті материалдар, белсендірілген көмір, сорбциялық сипататамалар, белсендіру, кокс ұнтағы, құрылымдық сипаттамалар

Аннотация

Жұмыста «Шұбаркөл көмір» АҚ арнайы кокстың өнеркәсіптік өндірісінің қалдығы болып табылатын кондициясыз ұсақ түйіршікті көміртекті фракциялардан түйіршіктелген белсендірілген көмір алу технологиясының ерекшеліктері қарастырылды. Түйіршіктеу, карбонизациялау және белсендіру әдістері мен режимдерімен қатар, арнайы кокстың өнеркәсіптік өндірісінің қалдықтары негізінде белсендірілген көмір алудың технологиялық сызбанұсқасы әзірленді. Алынған мақсатты көміртекті материалдардың физика-химиялық сипаттамалары мен құрылымын бағалау жүргізілді.
Құрамында 60% кокс ұнтағы, 35% байланыстырғыш зат, 5% химиялық белсендіргіш агент бар кокс ұнтақтары негізінде түйіршіктелген және ұнтақты белсендірілген көмірлер алынды. Белсендіру үдерісінің температураға тәуелділігі анықталды. Адсорбциялық-құрылымдық талдау әдістерімен белсендірілген көмірдің құрылымы зерттелді, саңылаулардың мөлшері 2-ден 32 нм-ге дейінгі мезокеуектерді қамтитын дамыған кеуекті құрылымның болуы көрсетілді.

Библиографиялық сілтемелер

1 Chentsova LI (2012) Purification and processing of industrial emissions and waste: textbook. Stipend [Ochistka i pererabotka promyshlennyh vybrosov i othodov: ucheb. posobie] / LI Chentsova, EV Ignatova, SV Soboleva, VM Voronin. Krasnoyarsk, SibGTU. (In Russian)

2 Li H, Wang L, Shen L, Shen F (2012) Energy Policy 41:393-401. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2011.10.061

3 Mukhin VM, Klushin VN (2012) Production and application of carbon adsorbents [Proizvodstvo i primenenie uglerodnyh adsorbentov]. RHTU, Moscow. (In Russian)

4 Kel’cev NV (1984) Fundamentals of adsorption technology [Osnovy adsorbcionnoi tekhniki]. Himiya, Moscow. (In Russain)

5 Tian W, Zhang H, Duan X, Sun H, Shao G, Wang S (2020) Adv Function Mater 30:1909265. https://doi.org/10.1002/adfm.201909265

6 Heidarinejad Z, Dehghani MH, Heidari M, Javedan G, Ali I, Sillanpää M (2020) Environ Chem Lett 18:393. https://doi.org/10.1007/s10311-019-00955-0

7 Tounsadi H, Khalidi A, Farnane M, Abdennouri M, Barka N (2016) Process Safety Environ Protect 102:710-723. https://doi.org/10.1016/j.psep.2016.05.017

8 Foo KY, Hameed BH (2012) Bioresource Technol 116:522-525. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2012.03.123

9 Marsh H, Rodríguez-Reinoso F (2006) Activation Processes (Thermal or Physical). In Activated Carbon (Eds H Marsh, F Rodríguez-Reinoso, H Marsh, F RodríguezReinoso). Oxford. P. 243.

10 GOST 16188-70. Activated carbons. Method for determining the abrasion resistance of granules [Ugli aktivirovannye. Metod opredeleniya prochnosti granul na istiranie]. (In Russian)

11 GOST 16188-70. Sorbents. Method for determining the abrasion resistance [Sorbenty. Metod opredeleniya prochnosti pri istiranii]. (In Russian)

12 GOST 12596-67. Active coals. Determination of the mass fraction of ash [Ugli aktivnye. Opredelenie massovoi doli zoly]. (In Russian)

13 GOST 12597-67. Sorbents. Method for determining the mass fraction of water in activated carbons and catalysts based on them [Sorbenty. Metod opredeleniya massovoj doli vody v aktivnyh uglyah i katalizatorah na ih osnove]. (In Russian)

14 GOST 6382-2001. Solid mineral fuel. Method for determining the yield of volatile substances [Toplivo tverdoe mineral’noe. Metod opredeleniya vyhoda letuchih veshchestv]. (In Russian)

15 GOST 33618-2015. Activated carbon. The standard method for determining the iodine number [Ugol’ aktivirovannyj. Standartnyj metod opredeleniya jodnogo chisla]. (In Russian)

16 GOST 4453-74. Charcoal is an active lightening wood powder. Technical specifications [Ugol’ aktivnyj osvetlyayushchij drevesnyj poroshkoobraznyi. Tekhnicheskie usloviya]. (In Russian)

17 Brunauer S, Emmett PH, Teller E (1938) J. Amer. Chem. Soc. 60:309-319. https://doi.org/10.1021/ja01269a023

18 Echlin P (2009) Handbook of Sample Preparation for Scanning Electron Microscopy and X-Ray Microanalysis. Springer Science + Business Media, LLC.

19 Kinle H, Bader E (1984) Activated carbons and their industrial applications [Aktivnye ugli i ih promyshlennoe primenenie]. Himiya, Moscow. (In Russian)

20 GOST 10200-2017. Coal, lignite and anthracite, bayonet, semi-finished products and products of coal processing. General technical conditions [Ugli kamennye, burye i antracit, shtyb, polufabrikaty i produkty pererabotki uglej. Obshchie tekhnicheskie usloviya]. (In Russian)

21 Härmas M, Palm R, Thomberg T, Härmas R, Koppel M, et al. (2020) J Appl Electrochem 50:15. https://doi.org/10.1007/s10800-019-01364-5

22 Mopoung S, Dejang N (2021) Sci Rep 11:13948. https://doi.org/10.1038/s41598-021-93249-x

23 Lin Y, Xu H, Gao Y, Zhang X (2023) Biomass Conv Bioref 13: 3785.

24 Sing KSW (1985) Pure Appl Chem 57:603-619. https://doi.org/10.1351/pac198557040603

25 Kumar KV, Gadipelli S, Wood B, Ramisetty KA, Stewart AA, et al. (2019) J Mater Chem A 7:10104-10137. https://doi.org/10.1039/C9TA00287A

26 Chen K, Zhang T, Chen X, He Y, Liang X (2018) Petrol Expl Devel 45:412-421. https://doi.org/10.1016/S1876-3804(18)30046-6

27 Wang Z, Cheng Y, Wang G, Ni G, Wang L (2022) Fuel 309:122120. https://doi.org/10.1016/j.fuel.2021.122120

28 Schlumberger C, Thommes M (2021) Adv Mater Interfaces 8:2002181. https://doi.org/10.1002/admi.202002181

29 Thommes M, Kaneko K, Neimark AV, et al. (2015) Pure and Applied Chemistry 87(9-10):1051-1069.

30 GOST 6217-74. Crushed active wood coal. Technical specifications [Ugol’ aktivnyj drevesnyj droblenyj. Tekhnicheskie usloviya]. (In Russian)

31 Baklanova ON, Plaksin GV, Drozdov VA (2004) Microporous carbon sorbents based on vegetable raw materials [Mikroporistye uglerodnye sorbenty na osnove rastitel’nogo syr’ya]. Rossijskij himicheskij zhurnal 48(3):89-94. (In Russian)

Жүктелулер

Жарияланды

2025-06-29

Как цитировать

Nechipurenko, S., Amankeldi, D., Alikulov, A., Zabara, N., Ermukhambetova, B., Efremov, S., & Mun, G. (2025). Өнеркәсіптік өндіріс қалдықтары негізінде өндірілетін белсендірілген көмірді алу технологиясы және физика-химиялық сипаттамалары. ҚазҰУ хабаршысы. Химия сериясы, 115(2), 16–22. https://doi.org/10.15328/cb1421

Шығарылым

Бөлім

Органикалық химия және полимер химиясы

Схожі статті

1 2 > >> 

Ви також можете розпочати розширений пошук схожих статей для цієї статті.