(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Химия сериясы, 2024)
Қайта жаңартылатын биоресурстарды тиімді өңдеу әдістерін әзірлеу мен құнды материалдарды бөліп алу ғылым мен өндірістің ең басты міндеттеріне жатады. Бұл жұмыста Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарында (Қызылорда облысы және Алматы облысы), өсірілген күріш қауызынан (RH) органосольвенттік тотықтыру әдісіменалынған микрокристалды целлюлозаның (МСС) тиімді гидромодулі және физико-химиялық қасиеттері анықталып, МСС-ның шығымы мен сапалық көрсеткіштері шикізат өсірілген аймақтың климаттық, географиялық ерекшеліктеріне тәуелді болатындығы зерттелді. Бақанас күріш қауызынан (B-RH) алынған МСС-ның тиімді гидромодулі 1:12 г/мл, шығымы 45.0%-ға тең болса, Қызылорда күріш қауызынан (K-RH) алынған МСС үшін тиімді гидромодуль 1:10 г/мл,шығымы 52.58%-ға тең болатындығы анықталды. Органосольвенттік тотықтыру барысында, таңдалған әдіс шикізатты қосымша өңдеуді қажет етпейтіндігі, делигнификациялауға 120 минут уақыт жұмсалатындығы анықталып, МСС-ның шығымы сілтілік жолмен алынатын целлюлозаға қарағанда 15-18%-ға жоғары болатындығы белгілі болды. Яғни, целлюлоза талшықтарын алуда күріш қауызы жоғары сұранысқа ие балама шикізат көзі екендігі және МСС алуда органосольвенттік әдісті қолдану, экономикалық және экологиялық жағынан тиімді болатындығы белгілі болды.