(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Химия сериясы, 2025)
Бензофуроксан мен фуроксан туындылары азот тотығының (NO) донорлары ретінде белгілі гетероциклді қосылыстар болып табылады. NO бөлу қабілетінің арқасында бұл қосылыстар антимикробтық, вирусқа және ісікке қарсы белсенділіктерімен ғылыми қызығушылық тудырып отыр. Сонымен қатар, оларды жүрек-қан тамырлары, асқазан-ішек және нейродегенеративті ауруларды емдеуде қолдану мүмкіндігі олардың фармакологиялық маңыздылығын арттыра түсуде. Бұл қосылыстарға қатысты зерттеулер санының артуы олардың химиялық қасиеттері мен биологиялық әлеуетіне байланысты соңғы ғылыми жетістіктерді жүйелеуді қажет етеді. Осы қысқаша шолудың мақсаты – бензофуроксан мен фуроксан туындыларының синтезі мен биологиялық белсенділігіне қатысты заманауи деректерді жинақтап ұсыну. Шолу бензол сақинасын құруға емес, бүйірлік тізбектердегі функционалдық топтардың реакциялық қабілетіне және гибридті молекулаларды жобалауға баса назар аударады. Дәрілік заттарға ұқсас қосылыстардың мысалдары мен олардың биологиялық қасиеттері келтірілген. Сонымен қатар, бұл шолу осы гетероциклдерді күрделі молекулалық құрылымдарға енгізу және тиімді әрі бақыланатын NO бөле алатын жаңа донорларды әзірлеу бағытындағы ғылыми ізденістерді сипаттайды.